Is de naam Rupzaat uitgestorven of gewoon verkeerd gespeld?

Eigenlijk was ik gestopt met het onderzoeken van mijn vaders kant, maar gisteren ontdekte ik iets wat ik toch wel erg interessant vind. De achternaam van mijn vaders oma blijkt helemaal niet (meer) te bestaan. Maar is dit wel écht zo?

Toen ik op Forebears checkte hoeveel mensen in de wereld Rupzaat of Rupzaad heten, werd bij Rupzaat de Thaise variant Rupsaat als suggestie gegeven en bij Rupzaad het meer voorkomende Ripzaad. Hierdoor ontstond bij mij het vermoeden dat de achternaam van mijn overgrootmoeder verkeerd gespeld was. Dit vermoeden werd sterker toen ik op de website van het CBG zag dat er in 1947 maar liefst 2 mensen Rupzaat heetten en in 2007 helemaal niemand, en Rupzaad geen resultaat gaf. Ripzaat bestond ook niet, maar van Ripzaad bestonden 109 mensen in 1947 en 208 mensen in 2007.

Mogelijk doordat ze verkeerd gespeld werden ontstonden en bestonden Rupzaat en Rupzaad ondertussen wel. Op wiewaswie.nl geeft Rupzaat namelijk 54 resultaten en Rupzaad 39 resultaten. Natuurlijk ontzettend weinig, maar laat ik de akten eens bekijken. Hoe zien die krabbels eruit?

Allereerst raadpleegde ik Regionaal Archief Dordrecht, waar de naam Rupzaat 13 zoekresultaten opleverde. Rupzaad gaf geen resultaten, Ripzaad 25. Ik vond er de overlijdensakte van mijn betovergrootvader Jan Rupzaat, Hendrika’s vader dus. In deze akte wordt zowel de naam van Jan als de naam van zijn vader Mattheus gespeld als Rupzaat. (bron — pagina 160)

Eerder woonde hij in bij zijn dochter Pietje. Ook hier wordt de achternaam duidelijk gespeld als Rupzaat. (bron — pagina 140)

Omdat de naam van mijn oudvader Mattheus Rupzaat op wiewaswie.nl als enig resultaat de overlijdensakte van Jan gaf, besloot ik de huwelijksakte van Mattheus en Lijntje op te zoeken. Dit deed ik natuurlijk door naar Lijntje Kars te zoeken. En jawel, bingo!

Toen vader Mattheus en moeder Lijntje op 9 oktober 1863 trouwden, heette de bruidegom Ripzaat van zijn achternaam. Zijn vader heette Jan Ripzaat.

Maar we zijn er nog niet…

Want hoe heetten hun kinderen van hun achternaam?

2 december 1864 werd geboren: Adriana Ripzaat
21 januari 1866 werd geboren: Adriaan Ripzaat
23 september 1867 werd geboren: Jenneke Ripzaat
17 maart 1874 werd geboren: Pieternella Ripzaad (ze werd dus 21 jaar)
12 december 1876 werd geboren: Heiltje Ripzaad (ze werd dus 2,5 jaar)
9 februari 1879 werd geboren: Anna Ripzaad
13 maart 1881 werd geboren: Dingeman Ripzaad
27 maart 1882 werd geboren: Adriana Ripzaad
4 juni 1886 werd geboren: Gerrit Ripzaad

En toen ze trouwden?

Toen zoon Adriaan op 12 december 1890 trouwde, heette hij Ripzaat.
Toen dochter Anna op 28 oktober 1899 trouwde, heette zij Ripzaad.
Toen dochter Jenneke op 3 mei 1900 trouwde, heette zij Ripzaat.
Toen dochter Adriana op 2 oktober 1902 trouwde, heette zij Ripzaad.
Toen zoon Dingeman op 6 juli 1905 trouwde, heette hij Ripzaad.
Toen dochter Maaike op 23 februari 1910 trouwde, heette zij Ripzaat.
Toen zoon Gerrit op 5 juni 1912 trouwde, heette hij Ripzaad.

En toen mijn betovergrootvader Jan op 9 november 1889 trouwde, heette hij geen Ripzaad of Ripzaat en ook geen Rupzaat of Rupzaad, maar… Rijpzaat! Toen op 4 november 1902 hun dochter Pietje geboren werd, werd ook de naam Rijpzaat genoteerd.

Volg jij het nog?

Nog even kijken hoe de beste mensen heetten toen ze hun laatste adem uitbliezen.

Mijn betovergrootvader Jan heette ten tijde van zijn overlijden gewoon nog Rupzaat.

Broer Adriaan heette nog steeds Ripzaat.
Zus Jenneke heette nog steeds Ripzaat.
Zus Adriana heette ineens Ripzaat (en dus geen Ripzaad).
Broer Dingeman Ripzaad.
Zus Maaike heette nog steeds Ripzaat (maar wel ineens Marike…).
Broer Gerrit heette nog steeds Ripzaad.

Conclusie: Ik denk dat het van Ripsaat veranderde in Ripzaat, en van Ripzaat veranderde in Ripzaad. En dat mijn betovergrootvader hier niet in meeging en er door een foutje Rupzaat van maakte. Ik zal de naam Rupzaat blijven hanteren als ik over mijn overgrootmoeder en betovergrootvader spreek, maar zal de varianten Ripzaat en vooral Ripzaad in gedachten houden.

Zo, is dat ook weer opgelost. Anders had ik natuurlijk niet meer kunnen slapen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *